Deep Democracy in de klas

Veel scholen starten het begin van het jaar met de Gouden Weken. Weken waarin (hernieuwd) kennismaken met elkaar centraal staat en veel aandacht is voor sociaal-communicatieve vaardigheden en werkafspraken. Aan het eind van ‘de gouden weken’ staan de klasse-afspraken op papier. Een prachtig moment om te experimenteren of Deep Democracy ook effect heeft in de klas. Als Teamcoach én moeder stapte Minka Jonkind en Inge Smak-Hemmes in dit avontuur.

Deep Democracy leert kinderen dat :

  • het belangrijk is om je eigen mening te geven, juist ook als die anders is dan die van de anderen;
  • je met je mening nooit alleen hoeft te staan;
  • je van de meningen van elkaar kan leren;
  • de beste afspraken, afspraken zijn waaraan iedereen heeft meegedaan.

De eerste keer – chaos!

Een speellokaal met speeltoestellen en 28 kinderen. Van begin af aan is er een tweedeling. Kinderen die springen en praten of schreeuwen en kinderen die stil staan en luisteren. Een enkeling trekt zich terug en vindt het teveel.

We vertellen het verhaal van de koning (Jitske Kramer) die, in de veronderstelling dat hij iedereen daar plezier mee doet, beslist dat er alleen nog maar patat gegeten wordt. Direct roepen er een paar kinderen dat ze patat vies vinden – een inkopper voor het moraal van dit verhaal.  Het is belangrijk om de mening van iedereen te horen en mee te nemen in het besluit dat je neemt. Doe je dat niet dan is de kans groot dat mensen gaan protesteren en/of gewoon andere dingen gaan doen dan je gezegd hebt.

Komkommer of Koekjes…

Het onderwerp tijdens het gesprek op voeten is ‘welke samenwerkingsafspraken zou je willen maken in de klas’. Al snel gaat het gesprek over koekjes of komkommer eten, met als ondergrond ‘verstandig zijn’ of ‘loltrappen’. Iedereen praat door elkaar en kinderen staan stil aan de kant. We slaan ons er doorheen en als we echt niet meer verstaanbaar zijn gaan we tot slot nog even in de kring met elkaar zitten. We ervaren een spanningsveld tussen ruimte geven en grenzen stellen. We vermoeden dat dit spanningsveld ook onderwerp van gesprek is in de docentenkamer…

Al doende leert men

Na een goeie let’s talk-een strakke instructie video en hulpmiddelen komen we op dag twee tot een prachtige afspraak. De klas op zijn kop! Lees hier het hele verhaal.

Teamtegenstellingen

Opposites attract

“Denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit……” , zong Frank Boeijen in 1984. In een nog steeds actueel nummer.

Ware woorden zou je zeggen. En toch is dit wat er in veel teams nog steeds gebeurt. Zwart-wit denken. Dé Directie heeft er weer een rommeltje van gemaakt. Dé medewerkers willen weer eens niet mee in de verandering. Het zijn weer de rokers die er de kantjes vanaf lopen. Het is altijd Chantal die eerst haar kinderen nog naar school moet brengen en daardoor minder uren maakt.

Het werken in teams is doorspekt met tegenstellingen. Ook wel polariteiten genoemd: Gaan we vernieuwen, of werken we nog even op dezelfde voet door? Gaan we voor meer winst, of voor duurzaamheid? Veel managers doen er alles aan om uit die polariteiten weg te blijven. Ze zoeken het midden op. Niet zwart, niet wit, maar één van de 50 tinten grijs.

Jammer! Want juist het vergroten van de polariteiten brengt veel duidelijkheid. Door de beide kanten van de medaille ruim aandacht te geven en maximaal te belichten ontstaat er volop ruimte om oplossingen te vinden waarin iedereen zich gehoord voelt.

In onze praktijk als team-adviseurs komen wij een aantal polariteiten keer op keer tegen:

  1. Sturen of loslaten 
    Veel managers stellen zich die vraag. Ze willen hun team ruimte geven en leggen de verantwoordelijkheid zo laag mogelijk bij de mensen in hun team. Maar vergeten vervolgens bij te sturen als dat nodig is. Of omgekeerd, ze sturen zoveel dat hun mensen weinig ruimte voelen om eigen initiatief te nemen.Waar plaats jij jezelf je op de lijn sturen of loslaten?
  2. Kiezen we voor onszelf of zorgen we voor onze omgeving?
    Deze polariteit duikt in vele gedaantes op. Het grote thema duurzaamheid speelt hier een rol: zeker willen we duurzaam zijn, als het maar niet teveel van onze middelen kost. Maar ook kleiner komen we het veel tegen: Helpen we anderen in onze organisatie, ook als dat mogelijk ten koste gaat van onze eigen prestaties? Of: Doen we braaf wat de organisatie van ons vraagt? Of zijn we toch al dan niet openlijk burgerlijk ongehoorzaam en varen we onze eigen koers.

 

Behalve deze grote polariteiten zien wij er nog veel meer. Eigenlijk is het werken in teams éém grote polariteit. Denk een aan:

  1. Ontwikkelen of presteren?
  2. Team als veilige thuisbasis, sociale plek vs team als productie-eenheid
  3. Vernieuwen, innoveren vs continuïteit en behoudendheid
  4. Specialiseren en in één ding goed zijn vs Inspelen op de externe omgeving en alle mogelijkheden openhouden

En er zijn er nog veel meer! Welke polariteiten zie jij in jouw team?

Zoals gezegd is het uitvergroten van de  polariteiten dé manier om de rijkdom van je team maximaal te benutten. Geef beide uitersten ruimte om zich uit te spreken. Vergoot de uiteinden van de polariteiten rustig wat uit. Ga op zoek naar de uitersten in plaats van naar het veilige midden. In dat midden moet iedereen water bij de wijn doen. Een compromis is een oplossing waarin iedereen zich een beetje gehoord voelt, maar ook heel veel niet!

 

Stel eens de vraag: zijn er hier mensen met een heel andere mening? In plaats van het voorzichtige: Is iedereen het hiermee eens? Je zal versteld staan wat dat met je vergaderingen doet.

Wij werken graag met de methode Deep Democracy om de polariteiten te onderzoeken.

Benieuwd waar in jouw team de tegenstellingen zitten? Begin eens met een teamscan!

Ik wens je veel tegenstellingen toe!